Kurulusundan bugüne farkli isim ve içeriklerle özgün bir egitim ortami olarak var olan Gazi Üniversitesi Mimarlik Bölümü, mezunlarinin Türk mimarlik meslek pratigi içindeki yerleriyle de seçkinlesmistir. Bu seçkinlikte Gazi Mimarlik bir ortak ve güncel isim olmakla birlikte, gerçekte, birbirlerinden dönüserek gelismis okullarin olusturdugu bir tarihi bütünlüktür. Degisim sürecine bakildiginda, 1966 da ögretime baslayan Zafer Mühendislik ve Mimarlik Özel Yüksek Okulu ve 1967 de ögretime baslayan Yükselis Mühendislik ve Mimarlik Özel Yüksek Okulu, 1973 yilinda Ankara Devlet Mühendislik ve Mimarlik Akademisi (ADMMA) adi altinda birlestirilmis ve bu olusum 1982 yilinda Gazi Üniversitesi’ ne baglanmistir. Dolayisiyla, Gazi’li Mimarlar tanimlamasi tüm bu okullardan mezun olan kisileri kapsamaktadir.

Ulusal mimarlik ortamimizin en özellikli alanlarindan biri mimarlik yarismalaridir. 1930’lardan bu yana devam edegelen mimarlik yarismalarinda amaç birden fazla öneri arasindan en özgün tasarimin seçilmesi, inşa edilmesi ve bu yolla meslek pratiginde çagdasligin ve üstün nitelikli olma kosullarinin yakalanmasidir. Bu tip bir süreç, katilimcilarin, en basta da yarismacilarin niteliginden bagimsiz ele alinamaz.

Söz konusu katilimci gruplarin içinde Gazi’li Mimarlar özellikle 1980’li yillardan beri etkin ve yogun olarak yer almaktadirlar. Kazanilan birincilik ödülleri ve uygulamaya geçen binalar kadar, alinan diger ödüller ve bizzat yarismaya katilma pratiginin yogunlugu da ele alindiginda, Gazi Mimarlik mezunlarinin önemli bir agirlikta olduklari gözlenmektedir. Bunda okulun ve okulda egitim veren kisilerin bireysel niteliklerinin de önemli payi bulunmaktadir. Yük. Müh. Mim. Orhan Dinç, Mim. Umur Erkman, Yük. Müh. Mim. Mustafa Aslan Aslaner ve Mim. Yüksel Erdemir ilk akla gelen pay sahipleridir.

Denilebilir ki, yarismaci olmak Gazi mezunu bir mimar için geleneksel ve kolektif bir egitim kültürünün sonucudur. Geçmiste ve bugünde, Gazi’li Mimarlar özgün tasarimlarin olusturulabilmesinin en önemli yollarindan birinin yarismalar platformunda yer almak oldugu yönünde egitilmektedirler. Bu tip bir egitimin Gazi’li Mimarlar için geri dönüsü, çok sayıda yarismaya katilim, çok sayıda ödül ve çok sayidaki uygulamalardir.

Gazi Mimarlik ortamina ait bu özgün kültürel yapi, tüm bir mimarlik camiasi tarafindan oldukça iyi bilinmesine karsin belgelenmemis ve degerlendirilmemistir. Bu eksikligi gidermek ve gelecek arastirmalara bir baslangiç noktasi olusturmak amaciyla Gazi Üniversitesi Bilimsel Arastirmalar Proje Birimi ve TÜBİTAK Arastirma Destek Programları Başkanlığı destekleriyle bir çalisma baslatmis bulunmaktayiz.

MIMARLIGA YARISANLAR isimli projenin amaci, Türkiye mimarlik yarismalari ortaminda sürekli ya da belli araliklarla varlik göstermis, dolayisiyla yarismalarla yasamayi bir profesyonel tavir olarak benimsemis ve bu yolla çok sayida ödül almis kisilerin belirlenmesi; bu kisilere ait belli basli yarisma tasarimlarinin ve yarisma sonucu elde edilmis yapi ürünlerinin bir kitap halinde derlenmesidir.

Projenin ilk asamasi seminerler dizisiolarak gerçekleştirilmiştir. Yukarida sözü edilen Gazi Mimarlik’in özgün geçmisine taniklik etmis, bu geçmis içinden yetismis ve bu geçmisin kendisine ögrettiklerini gerek farkli kisilerle kurulan ortakliklar gerekse bireysel girisimlerle yarismalar ortamina basariyla tasiyabilmis kisilerin verdiği seminerler ile egitim ortaminin, ülke sartlarinin, ülke mimarlik politikalarinin ve ülke mimarlik pratiklerinin de bütüncül bir sorgulaması yapılmaya çalışılmıştır. Zira kagit üzerindeki bir tasarim ya da uygulanmis bir yapi olarak bir ürün bu altyapi bilgisi olmaksizin degerlendirilemez. Sözü edilen konularin bazilari üzerine özellikle son dönemde yapilmis çalismalar mevcuttur. Bu çalismada hedefi olan bilgi, mevcut eserlerde yer alan arastirma bazli bilgiden farkli olarak, bireysel ölçekteki bir tanikliklarin/yasanmısliklarin bilgisidir. Dolayisiyla, konusmacilar gerek kendi duruslari gerekse de egitim aldiklari kurumun özgün durusu üzerine kendi kisisel görüslerini / degerlendirmelerini / anilarini / analizlerini / yargilarini dile getirmişlerdir. Tüm dile gelislerde, kisinin eserlerinin de gündeme tasinmiş, konuyla ilgili bir eserler külliyatinin olusmasina da zemin hazirlamistir.

Tanikliklar kadar eserler ve onlarin arka yapilari da önemlidir. Yarismada ödül almis ya da özgün bir fikir tasidigina inanilmasina karşın ödüllendirilmemiş her tasarim önerisi ödüllendirilmis olanlar kadar degerlidir. Deger, belli bir zaman dilimindeki ülke mimarlik düsünsel ortaminin bir ürünü olmak ve fikri üreten kisinin kendi gelisim/degisim basamaklarinda yapi tasi görevi görmekle olusmaktadir. Özgün bir degere sahip olduguna inanilan ve kagitta/arsivde kalmis olan eserlerin düsünsel altyapilari araciligiyla ortaya konmasi için projeye katilan diger yarismaci mimarlardan da kendilerini temsil edecek birer yarisma tasarimi uzerine bir metin yazmalari istenmistir. Kisinin bir yarismaci olarak yetismesini saglayan ozel/egitimsel kosullar ve bugune ait ozgun durusun yani sira, sectigi projenin arka yapisi ve degeri gibi tasarimi anlatan metinsel çalismalarin bir araya getirilmesi, Gazi’li Mimarlarin ortak ve/veya çesitlilik gösteren zenginliginin de ortaya konmasini hedeflemektedir.

Genel çerçevesi yukarida özetlenen çalisma, tüm belgelerin bir araya getirilmesi ile olusacak olan Mimarliga Yarisanlar: Türkiye Mimarlik Yarismalarinda Gazi’li Mimarlar kitabi ile sona erecektir. Bu yolla ülke meslek pratigi içinde çok özel bir konu olduguna ve özgün bir içerik tasidigina inandigimiz çalisma konumuz gelecek nesillere de isik tutacak kalici bir esere dönüstürülmüs olacaktir.

Seminer veren Gazi’li Mimarlar; Mim. Ercan Çoban, Yük. Mim. Hasan Özbay, Yük. Mim. Yakup Hazan, Yük. Mim. Cem Açikkol, Mim. Nuran Ünsal, Yrd. Doç. Dr. Murat Ulug ve Mim. Mürsit Gündaydir. Seminerler Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlik Fakültesi Binasi (Maltepe), Akademi Salonu'nda gerceklestirilmistir. 10 Nisan-22 Mayıs 2008 Perşembe günleri 12.30-13.30 saatleri arasında yoğun katımla gerçekleşen seminerler SMGM kapsamı içinde de yer almış her bir etkinliğe katılım 1 puan olarak kredilendirilmiştir.

Eserlerini arka planlari ile yazili olarak anlatmalari için çagrida bulundugumuz Gazi’li Mimarlar; Mim. Nesrin ve Affan Yatman, Mim. Neşe ve Aytek İtez, Mim. Tamer Başbuğ, Mim. Mustafa Aytöre, Mim. Salih Erbora, Mim. Mehmet Soylu, Mim. Ahmet Yertutan-Süleyman Bayrak, Mim. Gönül Tavman, Mim. Hayri Anamurluoglu, Mim. Haldun Erdogan, Mim. Nimet Aydin, Mim. Sualp Güresçioglu, Mim. Faruk Esim, Mim. F. Bozkurt Gürsoytrak, Mim. Adnan Aksu, Mim. Ümit Yücel ve Mim. Nafiz Aköz, Mim. Fatih Açikalin-Salih Savali, Mim. Simin ve Cüneyt Akbulut 'tur.

Yukarida yer alan isimleri objektif olarak belirlemede, arastirma ekibi “Yarismalar Dizini 1930-2004” (Mimarlar Odasi, 2004) isimli kaynaktan yararlanarak “Yillara göre Gazi’li Mimarlarin Kazandiklari Yarismalar” listesi hazirlamayi bir yöntem olarak kullanmistir. Liste http://www.mmf.gazi.edu.tr/mimarlik/arastirma/proje/mimarligayarisanlar.html adresindedir. Bu liste üzerinden yatayda (yillar) süreklilik ve düseyde (kazanilan yarismalar) sayica çokluk ve içerikçe zenginlik kriterleri sorgulanmistir.

Tamamlandığında değerli bir eser olacağına inandığımız çalışmamız aynı zamanda Gazi Mimarlık’ın kendi geçmişine dönük yaptığı ilk araştırmadır.

Heyecani ve bilgiyi hep birlikte tasarlamak, paylasmak ve çogaltmak üzere…